Hasad

Hasad
	;
Qardosh loyihalar
	Vikipediyadagi maqola Vikimaʼlumotlar sahifasi Vikilugʻatdagi maʼnolari Vikiombordagi tasvirlar

Hasad (arabcha: حَسَد‎‎ — rashk; koʻrolmaslik, qizgʻanish) — kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni koʻrolmaslik, xush koʻrmaslik his-tuygʻusi.

A

Aybsiz odamni koʻrgan hasadchini jahli chiqadi.

— Otalar soʻzi^[1]

Azob chekishni istamasang, hasadgoʻy boʻlma^[2].

— Qobus

B

Badanning sozligi hasadning ozligidan^[1].

— Otalar soʻzi

Banda oʻlimni qancha koʻp zikr qilsa, uning xursandligi va hasadi shuncha kam boʻladi^[2].

— Abu ad-Dardo

D

Dunyoda hasad va ginadan ogʻirroq ranj yoʻq. Chunki hasadchi kimsa odamlarning shodligidan payvasta gʻam ostida yuradi. Oʻzgalar rohatidan doimo zahmat tortadi^[3].

— Muhammad Husayn

Dunyo ishlaridan birortasida oʻzgaga hasad qilmadim. Chunki u zot jannat ahllaridan boʻlsa, uning jannat neʼmatlari oldida juda haqir boʻlib qoladigan dunyosining nimasiga hasad qilaman? Agar u kimsa doʻzaxiylardan boʻlsa, uning doʻzaxga kirishiga sabab boʻladigan dunyosining nimasiga hasad qilay?^[2].

— Muhammad ibn Sirin

E

Ey aziz farzand! Baxillik va hasad illatiga dilingda aslo joy bermaganki, hasad davlating uyini vayron qilsa, baxillik izzat chamanini payhon qiladi:
Kimki hasad oʻtin yoqsa jahonda,
Bu oʻt uning oʻzin quymas omonda!^[4]

— Xoja Samandar Termiziy

Ey odam bolasi, nega birodaringga hasad qilasan? Agar Alloh suyganligi sababli u bandaga neʼmat ato qilgan boʻlsa, sen Alloh suygan bandaga qanday hasad qilasan? Agar uning mol-davlat topishiga boshqa sabab boʻlsa (yaʼni, harom yoʻllar bilan topgan boʻlsa), oqibatda doʻzaxga eltuvchi boʻlgan mol-davlatning nimasiga hasad qilasan?^[2]

— Hasan al-Basriy

Ey oʻgʻilginam, hasaddan saqlangin. Chunki u dushmaningga yetmasdan, sening oʻzingga bilinadi^[5].

— Muoviya ibn Abu Sufyon

H

Hammani rozi qilishim mumkin, faqat neʼmatga hasad qilguvchini rozi qila olmayman. Chunki uni faqatgina neʼmatning ketishi rozi qiladi^[2].

— Muoviya ibn Abu Sufyon

Hasad balosi ulkan fasodlar paydo qilur. Chunki hasad bagʻoyat jirkanch xislatdir^[6].

— Husayn Voiz Koshifiy

Hasad barcha xislat, nuqsondan yomon,
Hasad ahli barcha yomondan yomon!^[2]

— Kamoliddin Binoiy

Hasad, boshqalarning rohatini koʻrolmaslik – hamma sifatlarning pastrogʻidir. Hasad himmat pastligi va koʻngil xastaligidan hosil boʻladi^[7].

— Husayn Voiz Koshifiy

Hasad bilan gʻazab ikki qanot boʻlib harakatga kelsa, toza va chiroyli hayotlarni xira va kuduratli qilib yuboradi^[6].

— Abu Rayhon Beruniy

Hasaddan zararliroq narsa yoʻq. U hasad qiluvchi kishiga beshta azobni olib keladi: gʻami tugamaydi, musibat oladi-yu unga ajr kelmaydi, yomonlikni olib keladi, Alloh taolo unga gʻazab qiladi, uning uchun tavfiq eshiklari yopiladi. Bu beshta azob hasad qilingan kishiga emas, hasadgoʻyning oʻziga yetadi^[8].

— Abu Lays Samarqandiy

Hasad qiluvchi boʻlma, shunda Allohning hikmatlarini tez ilgʻaysan^[9].

— Muoviya ibn Abu Sufyon

Hasad qiluvchilar uchun rohat yoʻqdir... Xiyonatchida fikr yoʻq, yomon xulqli kishida boshliqlik yoʻq^[10].

— Ahnaf ibn Qays

Hasadchi kishi Xudoning davlatidan baxildur^[11].

— Saʼdiy Sheroziy

Hasadchining moli oʻziga nasib etmaydi^[1].

— Otalar soʻzi

Husni xulqdan yaxshilik ustiga yaxshilik qoʻshadigan, hasaddan koʻra yomonlik ustiga yomonlik qoʻshdigan narsa koʻrmadim^[12].

— Najmiddin Kubro

K

Kibr-u hasad bermas kishiga orom,
Odamni mensimay quvildi shayton^[13].

— Mirzo Bedil

M

Maʼsiyat (Allohga itoat etmaslik)ning ildizi uch narsada: kibr, hirs va hasadda^[9].

— Hotam Asom

Men hasadgoʻydan koʻra mazlumga oʻxshaganroq zolimni koʻrmadim. Chunki u sening oldindagi neʼmatni oʻziga nisbatan zulm deb hisoblayveradi^[2].

— Aʼrobiy

U

Unutmangki, hasaddan idrok ham kasod boʻladi^[7].

— Abdurahmon Jomiy

X

Xuddi qurt-qumursqalar arslon bolasini yegani kabi oliyjanob va himmatli odamning goʻshtini hasad ahli yeydi^[10].

— Abulqosim az-Zamaxshariy

Oʻ

Oʻzingda hasad hissini qoʻzgʻatmagil. Zero, keyin undan xalos boʻlishing amri maholdir. Uni davolab boʻlmaydi^[6].

— Majididdin Xavofiy

Ch

Chetlab oʻtgin hasadgoʻyni koʻrsang gar,
Nayzasiki uning boʻlmas bezahar^[7].

— Mahtumquli

Manbalar

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 164.
↑ ^2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 Tursun 2006, s. 186.
↑ Tursun 2006, ss. 184–185.
↑ Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 163.
↑ Tursun 2006, s. 188.
↑ ^6,0 ^6,1 ^6,2 Tursun 2006, s. 185.
↑ ^7,0 ^7,1 ^7,2 Tursun 2006, s. 187.
↑ Tursun 2006, ss. 188–189.
↑ ^9,0 ^9,1 Tursun 2006, s. 190.
↑ ^10,0 ^10,1 Tursun 2006, s. 189.
↑ Tursun 2006, s. 191.
↑ Tursun 2006, s. 131.
↑ Tursun 2006, s. 155.

Adabiyotlar

Xomidiy, Hamidjon; Hasaniy, Mahmud. Mashriqzamin hikmat boʻstoni ( PDF), Toshkent: „Sharq“ nashriyotmatbaa konserni, 1997 — 251-bet. ISBN 978-9943-00-130-5.
Tursun, Ahmad. Sharq donishmandlari hikmatlari. Toshkent: „Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, 2006 — 208-bet.

Havolalar

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997164-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 164.

[FOOTNOTETursun2006186-2] 2,0 ^2,1 ^2,2 ^2,3 ^2,4 ^2,5 ^2,6 Tursun 2006, s. 186.

[FOOTNOTETursun2006184–185-3] Tursun 2006, ss. 184–185.

[FOOTNOTEXomidiyHasaniy1997163-4] Xomidiy & Hasaniy 1997, s. 163.

[FOOTNOTETursun2006188-5] Tursun 2006, s. 188.

[FOOTNOTETursun2006185-6] 6,0 ^6,1 ^6,2 Tursun 2006, s. 185.

[FOOTNOTETursun2006187-7] 7,0 ^7,1 ^7,2 Tursun 2006, s. 187.

[FOOTNOTETursun2006188–189-8] Tursun 2006, ss. 188–189.

[FOOTNOTETursun2006190-9] 9,0 ^9,1 Tursun 2006, s. 190.

[FOOTNOTETursun2006189-10] 10,0 ^10,1 Tursun 2006, s. 189.

[FOOTNOTETursun2006191-11] Tursun 2006, s. 191.

[FOOTNOTETursun2006131-12] Tursun 2006, s. 131.

[FOOTNOTETursun2006155-13] Tursun 2006, s. 155.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]