Tilkajo
| Biologia klasado | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||
| Leopardus tilcayo Nogales-Ascarrunz, Aliaga-Rossel, Lescroart & Eizirik, 2026 | ||||||||||
| Konserva statuso | ||||||||||
Aliaj Vikimediaj projektoj | ||||||||||
Tilkajo (latine Leopardus tilcayo kaj hispane same tilcayo) estas specio de predanta mamulo de la genro Leopardus de la familio (Felisedoj), vivanta en Bolivio. Leopardus tilcayo estas malgranda karnomanĝulo, pli malgranda ol ordinara hejma kato[1]. La tipa specimeno estis donacita al la privata naturrifuĝejo Senda Verde en 2017.
Detekto
[redakti | redakti fonton]Juna loka viro trovis la beston, kiam la besto estis katido, kaj portis ĝin hejmen, kredante ke ĝi estas hejma kato. Lia familio zorgis pri la orfo dum pli ol jaro, dum kiu tempo ili rimarkis lin ĉasi kokojn kaj fari miaŭadon malsaman ol tiu de normala kato, post kio ili transdonis sian "strangan katon" al la ŝirmejo. La ŝirmejo, siaflanke, kontaktis esploristinon Paola Nogales-Azcarruns (hispane Paola Nogales-Ascarrunz), kiu entreprenis la studon de la besto.
La specio fariĝis la unua specio de sovaĝkato priskribita post pli ol unu jarcento. La specio loĝas en nubarbaroj (tipo de natura areo) je alteco de proksimume 1.5 kilometroj super marnivelo en la bolivia provinco Norda Jungas, proksime al la rifuĝejo, kie ĝi estis prenita.
La specio estis bone konata al kelkaj lokuloj, kiuj nomis ĝin "tilkajo", kvankam la etimologio de tiu nomo estas nekonata.
La malkovro okazas meze de ĝenerala revizio de la taksonomio de sudamerikaj malgrandaj katoj, kiuj inkluzivas, precipe, la oncilon, la margajon, la ĉilian katon (guinya aŭ kodkod) kaj la oncifelison de Geoffroy. Komence, Paola Nogales supozis, ke la specimeno, kiu falis en ŝiajn manojn, estis nekutima variaĵo de oncilo kaj nur genetika esplorado fine konfirmis, ke la sciencistoj rigardis novan specion.
En septembro 2026, almenaŭ du vivantaj reprezentantoj de ĉi tiu specio estas konataj.
Taksonomio
[redakti | redakti fonton]Laŭ Paola Nogales-Azcarruns, oni decidis “doni al la specio la nomon ‘tilkajo’, kiel la lokanoj nomas ĉi tiun katon. Tio estas nia maniero omaĝi ilian scion, transdonitan de generacio al generacio, kaj ilian ligon kun ĉi tiu besto”.
La specion priskribis teamo de aŭtoroj el diversaj sciencaj institucioj en 2026. La sama studo priskribas novan subspecion de onciloj (Leopardus tigrinus) nome Leopardus tigrinus antisuyo el najbara Peruo.
Trajtoj
[redakti | redakti fonton]La felo de la tilkajo estas helbruna kun neregule formitaj rozetoj. Ĝiaj rozetoj estas grandaj kaj malhelbrunaj ĝis nigraj; ili aspektas plejparte malfermitaj aŭ parte fermitaj kaj ne kunfluas. Ĝi ankaŭ havas mallongajn, rondajn orelojn, longajn vibrisojn kaj kuntiritan vizaĝon. Kiel multaj specioj en la genro Leopardus, ĝi estas pli malgranda ol hejma kato. Ĝia longo de kapo kaj korpo estas 42,5–50 cm, kaj la vostolongo estas 25–26,5 cm. Ĝi pezas 1,5–2,0 kg.
La tilkajo similas al aliaj specioj de tigrokatoj. Tigrokatoj estas konsiderataj kamuflaj specioj, ĉar diversaj specioj aspektas simile kaj estas malfacile distingeblaj nur surbaze de morfologio.