Ahmed Vahidi
Vahid Şahçeraği (Farsça: وحید شاهچراغی, d. 27 Haziran 1958), daha çok Ahmed Vahidi (Farsça: احمد وحیدی),[1] olarak bilinen, 1 Mart 2026 tarihinde İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun başkomutanı olarak atanmış İranlı bir generaldir.[2] Aralık 2025’ten, Muhammed Pakpur’un İran’a yönelik İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri saldırılarında hayatını kaybetmesine kadar İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun komutan yardımcısı olarak görev yapmıştır. Vahidi ayrıca 2021–2024 yılları arasında İçişleri Bakanı olarak görev yapmış olup halen Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi üyesidir.[3] 1994 AMIA bombalı saldırısıyla bağlantılı olarak Interpol tarafından hakkında kırmızı bülten çıkarılmıştır.
1988 yılında, İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu’nun sınır ötesi özel kuvvetleri olan ve Gayrinizami harp ile askeri istihbarat operasyonlarında uzmanlaşmış Kudüs Gücü’nün komutanı olarak atanmıştır.[4] 3 Eylül 2009’dan 15 Ağustos 2013’e kadar Mahmud Ahmedinejad hükûmetinde Savunma Bakanı olarak görev yapmıştır. Vahidi, Ağustos 2016’dan 2021’e kadar Yüksek Milli Savunma Üniversitesi’nin rektörlüğünü yürütmüştür.[5] Terörizm ve nükleer silahların yayılması faaliyetlerine karıştığı iddiasıyla Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği tarafından yaptırım listesine alınmıştır.[6]
Erken yaşamı ve eğitimi
[değiştir | kaynağı değiştir]Vahid Şahçeragi, 27 Haziran 1958 tarihinde Şiraz’da doğdu.[7] Elektronik alanında lisans, endüstri mühendisliği alanında yüksek lisans derecesine sahiptir.[7] İmam Sadık Üniversitesi’nden Stratejik Araştırmalar alanında doktora derecesi almıştır.[8]
Kariyeri
[değiştir | kaynağı değiştir]Vahidi, 1979 yılında İran Devrim Muhafızları Ordusu’na katıldı.[7] 1981 yılında, dönemin Devrim Muhafızları Komutanı Muhsin Rızai’nin istihbarat işlerinden sorumlu yardımcısı olarak atandı.[7] Aynı yıl Balaal üssünün komutanlığına da getirildi.[7] 1983 yılında, İran dışında yürütülen operasyonlardan sorumlu ve gayrinizami harp ile askerî istihbarat faaliyetlerinde uzmanlaşmış Devrim Muhafızları birimi olan Kudüs Gücü’ne katıldı.[7] Tuğgeneral rütbesine sahiptir.[9]
Vahidi, Mustafa Muhammed Neccar’ın savunma bakanı olması üzerine 2005 yılında savunma bakan yardımcısı olarak atandı.[8] Bu görevini 2009 yılına kadar sürdürdü. Ağustos 2009’da Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad tarafından savunma bakanı olarak atandı. Parlamento üyelerinin oylarının %79,3’ünü aldı. Vahidi’nin görev süresi 15 Ağustos 2013’te sona erdi ve yerine Hüseyin Dehkan getirildi.[10]
Haziran 2025’te İran’a yönelik İsrail saldırıları sırasında Hüseyin Selâmi’nin ölümünün ardından, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun geçici başkomutanı olarak atandı.[11]
Tartışmalar
[değiştir | kaynağı değiştir]Vahidi, 18 Temmuz 1994’te Arjantin’in Buenos Aires kentindeki Yahudi toplum merkezine düzenlenen ve 85 kişinin hayatını kaybettiği bombalı saldırıya karıştığı iddiasıyla 2007 yılından bu yana Interpol tarafından aranmaktadır.[12][13] Saldırı sırasında Vahidi, İran Devrim Muhafızları’nın Kudüs Gücü olarak bilinen özel bir biriminin komutanı olarak görev yapıyordu.[12] Söz konusu bombalı saldırı nedeniyle aranan beş İranlıdan biridir. İran, olayla herhangi bir ilgisi olduğunu reddederken,[14] Arjantinli savcılar Vahidi’yi saldırının planlanması ve gerçekleştirilmesine katılmakla suçlamaktadır.[15] Haziran 2010’da Vahidi, ABD hükûmeti tarafından kara listesine alınmıştır. Bu tedbir, kitle imha silahlarının yayılmasına katkıda bulunan kişi ve destekçilerinin mal varlıklarını dondurmayı ve böylece onları ABD’nin finansal ve ticari sistemlerinden izole etmeyi amaçlamaktadır.[16]
Mayıs 2011’de Vahidi, Bolivya’ya resmi bir ziyarette bulundu.[17] Haziran 2011’de Bolivya, Vahidi’nin ülkeyi ziyaret etmesi nedeniyle Arjantin’den özür diledi ve kendisinin derhal ülkeden ayrılacağını açıkladı.[18]
Ağustos 2021’de Vahidi, yeni seçilen Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi tarafından İçişleri Bakanı olarak atandı. Bu atama, 1994 AMIA bombalamasındaki şüpheli rolü nedeniyle Arjantin’in tepkisini çekti. Arjantin Dışişleri ve İbadet Bakanlığı’nın eski başkanı, Vahidi’nin atanmasını “Arjantin’e hakaret ve saldırının mağdur ailelerine yönelik bir darbe” olarak nitelendirdi.[19] Kaliforniya, Los Angeles merkezli Simon Wiesenthal Center'da yayımladığı açıklamada, bu atamanın saldırı mağdurlarının aileleri açısından bir gerileme olduğunu ifade etti.
Nisan 2024’te Arjantin Ceza Mahkemesi (Yargıtay), saldırının İran tarafından planlandığına ve İran destekli Hizbullah tarafından gerçekleştirildiğine hükmetti.[20] Mayıs 2024’te Arjantin Dışişleri Bakanlığı, 1994 AMIA bombalamasıyla bağlantılı olarak Vahidi’nin tutuklanması için Interpol tarafından kırmızı bülten çıkarıldığını resmen duyurdu. Bu kırmızı bültende, Vahidi’nin ağırlaştırılmış cinayet ve mala zarar verme suçlamalarıyla Arjantin tarafından arandığı belirtilmektedir.[21]
Vahidi, terörizm ve nükleer silahların yayılması faaliyetlerine karıştığı iddiaları nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği tarafından uygulanan yaptırımlara tabidir.[22][23][24][25][26]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ Alfoneh, Ali (3 Haziran 2021). "The Evolution of Iran's Qods Force Since 1979". The Washington Institute. 16 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2024.
- ↑ "Iran appoints Ahmad Vahidi as new Revolutionary Guards commander". Iran International (İngilizce). 1 Mart 2026. 1 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2026.
- ↑ "Iran defense minister a terror suspect". The Washington Times. 21 Ağustos 2009. 14 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2009.
- ↑ Kenneth Katzman (6 Şubat 2017), "Iran's Foreign and Defense Policies" (PDF), Congressional Research Service, Federation of American Scientists, s. 25, 8 Mart 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi1 Mart 2017
- ↑ "Iran News Round Up – August 3, 2016". AEI Critical Threats Project. 3 Ağustos 2016. 7 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2017.
- ↑ "Ahmad Vahidi". Open Sanctions. 1 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2026.
- 1 2 3 4 5 6 Sahimi, Mohammad (1 Ağustos 2012). "The IRGC Strategic Brain Trust Part 1: Ghasem Soleimani and Ahmad Vahidi". PBS. 3 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2013.
- 1 2 "A Brief Biography of Iran's New Ministers". Payvand. 7 Eylül 2009. 10 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2013.
- ↑ "Iran's ex-defense minister claims country is world's sixth missile power". Tahran: Fox News. Associated Press. 18 Ağustos 2013. 19 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2013.
- ↑ Fulton, Will (7 Ağustos 2013). "Rouhani's Cautious Pick For Defense Minister". Al Monitor. 10 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2013.
- ↑ "By EXECUTIVE ORDER OF THE SUPREME LEADER, Brigadier General Ahmad Vahidi has been appointed as TEMPORARY COMMANDER-IN-CHIEF OF THE IRGC". X (formerly Twitter). 14 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2025.
- 1 2 "Iran Parliament Approves Minister Wanted in Deadly Jewish Center Bombing". Fox News. Associated Press. 3 Eylül 2009. 27 Aralık 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2013.
- ↑ "Argentina: More international arrest warrants issued for 1994 Jewish center bombing". South American Political and Economic Affairs. 16 Kasım 2007. 1 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2013.
- ↑ "Iran rejects as "baseless" Argentina's accusation it was involved in bombing". KUNA. 3 Ekim 2010. Erişim tarihi: 21 Ocak 2013.
- ↑ "What to Know About the New Head of Iran's Islamic Revolutionary Guards Corps". New York Times. 19 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2026.
- ↑ "U.S. Treasury Department Targets Iran's Nuclear and Missile Programs". US Treasury Department. 10 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2013.
- ↑ Yapp (1 Haziran 2011). "Iran defense minister forced to leave Bolivia over 1994 Argentina bombing". The Telegraph. São Paulo. 26 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2013.
- ↑ "Bolivia apologizes to Argentina for Iran minister visit". BBC News. 14 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2011.
- ↑ "Buenos Aires Times | Government condemns appointment of Iranian minister linked to AMIA attack". 15 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ↑ "Argentina seeks arrest of Iranian minister over 1994 bombing". BBC News. 26 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2024.
- ↑ Torres, Abel Alvarado, Mauricio (24 Nisan 2024). "Argentina seeks arrest of Iranian minister over 1994 bombing of Jewish community center". CNN (İngilizce). 7 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mayıs 2024.
- ↑ "Ahmad Vahidi". Open Sanctions. 1 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2026.
- ↑ "EU broadens Iran sanctions regime in response to brutal crackdown". FT. 2 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2026.
- ↑ "All You Need to Know About American Sanctions against the Islamic Republic". Iran Wire. 8 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2026.
- ↑ "All You Need to Know About American Sanctions against the Islamic Republic". Iran Wire. 8 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2026.
- ↑ "Brigadier-General Ahmad Vahidi". Iran Watch. 24 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2026.